Síðustu vikur

Tveir dagar í tjaldi á stærsta saltfleti heims og enn engin rúta til Llica. Húðin orðin þurr og varirnar sprungnar, sólbrunninn í framan, skítugur, kaldur og þreyttur. Þurrara loftslag og verri lífsskilyrði finnast á fáum stöðum.

Dona Aurelia var gömul Quecua kerling á eyjunni Incahuasi sem benti mér á að á austur hluta eyjunnar Incahuasi er hellir þar sem vinnumenn höfðust/hafast stundum við í. Sá það sem skemmtilega tilbreytingu, gat varla hugsað mér að eyða þriðju nóttunni í hífandi roki, salti og kulda í tjaldinu. Fann loksins hellinn og gerði mig heimakominn. Fyrir utan gormarúmið með strádýnunni þar inni þá var þetta eins og að fara þúsundir ára aftur í tímann, löngu fyrir innrás Spánverjanna. Svona bjó fólk í þúsundir ára. Lítil hurð var bundin saman úr við úr kaktus og var hellirinn fullur af gærum af lamadýrum og alls kyns beinum og líkamspörtumúr ýmsum dýrum. Fyrir utan var stór ,,verönd” með eldstæði og nokkrum stórum grjótum sem þjónuðu sem borð og stólar. Ég kveikti eld og eldaði hrísgrjón. Setti svo út í þau smá salt, pipar, grænmetistening og túnfisk úr dós. Ljúffengur kvöldverður. 

Til að fara alla leið í villimennskunni hefði ég þó viljað hafa lamb eða lamadýr og grilla, eins og í Eþíópíu í denn, og borða það eins og alvöru villimenn gera; brennt að utan og hrátt að innan.

Liggjandi í hlýjum hellinum, hlustandi á vindniðinn í risakaktusunum fyrir utan, lá beinast við að láta hugann reika um þá hundruðir, ef ekki þúsundir, manna og kvenna sem hafa leitað skjóls í ákkúrat þessum helli síðustu 15.000 ár eða svo.

Daginn eftir var ég heppinn. Eftir aðeins þriggja tíma bið keyrði gamall ford pikköpp framhjá og leyfði vinalegi ökumaðurinn mér að hoppa á pallinn. Sitjandi á pallinum í tvo tíma í gegnum saltauðnina var magnað. Bifreiðin var reyndar að fara í öfuga átt við þangað sem ég ætlaði, en mér var sama, ég var að komast burt frá þessum skrýtna stað. 

——–

Í Uyuni var rafmagnslaust.  Þegar skyggja tók þá kveiktu bæjarstarfsmenn á kertaljósum og komu fyrir á götuhornum.  Notalegt var ad ganga um götur bæjarins og virða fyrir sér líf án rafmagns.  Keypti mér lestarmiða áfram og kom mér vel fyrir á rafmagnslausri lestarstöðinni.  Ástarvikustemning var í fyrirrúmi þar eins og annars staðar, kertaljós um hvippinn og hvappinn og fólk liggjandi eins og hráviði um lestarstöðina.  Deildi svo lestarvagni með sauðsvörtum almúganum og notalegheitin héldu áfram, fólk sat í kjöltum, á gólfum og í farangursirslum og ég tuggði kókalauf og drakk appelsín með tannlausum heimamönnum.

La Paz tók á móti mér með áframhaldandi fersku loftslagi og iðandi mannlífi.  Ég hafði komið til La Paz á ferðalaginu mínu hér árið 2005 og líkaði vel og var nú engin undantekning.  Lang stærstur hluti heimamanna eru indjánar og talar fólk yfirleitt sín á milli tungumál eins og Aymara og Quechua.  Götur eru fullar af fólki og skemmtilegum mörkuðum, jólamarkaðurinn auðvitað í aðalhlutverki enda að koma jól; Kristur í jötu, englar og maría mey, gervijólatré og grenisprey.  Nornamarkaðurinn einnig á sínum stað með þurrkuð lamadýr, ástarseyði og pacha mama styttum.

 

Eftir stuttan tíma í borginni ákváðum við Pablo, fransmaðurinn knái, að fara í útilegu.  Keyptum okkur landakort, byrgðir af hrísgrjónum og túnfiski og fórum í göngutúr upp í fjöllin.  Þó landslagið hafi verið fallegt og hrikalegt þá var það fyndna fólkið sem býr þarna í fjöllunum sem fangaði mestmegnis athygli mína.  Þarna kynntumst við gömlu fólki sem býr í margra klukkustunda göngufæri við næsta bæ, talar einungis Aymara, býr í moldarkofum og lifir á nokkrum lamadýrum.  Þetta fólk er sjálfu sér nægt, í 5000 metra hæð þar sem snjóar eru algengir, og er ekki að stressa sig yfir vandamálum umheimsins.  Við Pablo kynntumst líka ótrúlegum námugraftarmönnum og vöknuðum með þeim fyrir allar aldir og fengum að fara með þeim niður í námurnar; endalaus göng upp og niður út og suður, 80 metra niður í jörðina, aðstæður sem vinnumálaeftirlitið íslenska myndi seint samþykkja.

Aftur kom ég til La Paz og hitti ég þá íslensku stelpurnar Höllu og Gígju.  Þær voru hressar eins og við var að búast og gerdum við ýmislegt skemmtilegt.  M.a. fórum við í hjólaferð niður til Coroico, hjólaferð sem vinsæl hefur verið hjá ferðamönnum síðustu árin.  Byrjað er í 4640 metra hæð, í kulda og oft snjóföl, og hjólað er niður mjóan malarveg niður í 1295 metra, úr köldu fjallaloftslagi niður í hitabeltis frumskógarloftslag, 64 kílómetra langa leið.  Allt niður í móti og adrenalínið flæðir allan tímann.

Nú var kominn tími til að drífa sig til Brasilíu þar sem ég stefndi á að halda jólin hátíðleg hjá brasilísku fjölskyldunni minni frá skiptinemaárinu.  Tók rútur niður fjöll, yfir móa og meli yfir þvera Bólivíu og endaði í Dourados í Mato Grosso do Sul fylki seint á laugardagskvöldið.  Svangur, skítugur og þreyttur mætti ég á dyraþrepið á gamla heimilinu mínu, ekkert hafði breyst, allir við það sama.  Grillveislur og fjölskylduboð annan hvorn dag, alveg eins og í denn, og aðal áhyggjur og umræðuefni fjölskyldumeðlima eru hversu marga jólakjóla og skópör skal kaupa fyrir þessi jól.  Vinnukona heimilisins mætti ekki til vinnu eftir helgina og fór hálfur mánudagurinn í símhringingar út og suður til að finna afeysingarkonu í verkið, einhver þarf jú að vaska upp diskana og þvo þvottinn, hann gerir það a.m.k. ekki að sjálfu sér.  Þau eru öll æðisleg og frábær, en ég efast um að ég gæti búið hér eitt ár í viðbót.  Núverandi lífstíll minn fellur ekki í kramið hjá þeim en þau skilja lítið í þessu ráfi, skilja ekki af hverju ég vill ekki læra eitthvað praktískt eins og viðskipta- eða lögfræði og lýsa yfir djúpum áhyggjum sínum af áhuga mínum á “þessum villimönnum”.  Það þarf varla að minnast á að mannfræði finnst þeim mesta tímasóun, enda mannfræðingar ekki mikils metnir meðal hvíts fólk á þessu svæði; svæði þar sem bandarískir og evrópskir mannfræðingar hafa mikið verið að hjálpa indjánum við að endurheimta lönd sín undanfarin ár.

Það nýjasta er að jólunum mun ég eyða í Asunción, höfuðborg Paragvæ, sem er í 6 klst. keyrslu héðan.  Eitthvað nýtt og spennandi, 5. landið sem ég prófa að eyða jólum í.  Hví ekki.

Gleðilega hátíð!